Op donderdag 16 april 2026 kwam het Netwerk tegen Armoede bijeen in Het Gastland in Rhenen. De belangstelling was groot: er moesten zelfs extra stoelen worden bijgeplaatst. Het thema van deze middag was kinderarmoede: hoe herkennen we het, hoe maken we het bespreekbaar en wat kunnen we doen om de gevolgen ervan te verminderen?
De bijeenkomst werd georganiseerd door Stichting HulpMaatje Rhenen in samenwerking met Welzijn Rivierstroom. Vanuit verschillende invalshoeken werd naar kinderarmoede gekeken: vanuit de kinderopvang en het onderwijs, maar vooral ook vanuit de ervaringen van mensen die zelf met armoede zijn opgegroeid of er als ouder mee te maken hebben gehad.
Kinderarmoede herkennen
Marieke de Bont van Stichting Kinderopvang Rhenen vertelde hoe medewerkers alert zijn op mogelijke signalen van armoede. Dat kunnen heel zichtbare dingen zijn, zoals kleding die niet bij het seizoen past, vieze of versleten kleding of kinderen die hongerig zijn en eten hamsteren. Maar ook betalingsachterstanden of problemen met het aanvragen van kinderopvangtoeslag kunnen erop wijzen dat een gezin financieel in de knel zit.
Wanneer er vermoedens zijn van armoede, probeert de kinderopvang het gesprek met ouders of verzorgers aan te gaan. Daarbij wordt ook gebruikgemaakt van het netwerk in Rhenen, zoals gemeentelijke hulpverlening, de FormulierenBrigade, JobHulpMaatje en verschillende fondsen en regelingen.
De brug tussen school en thuis
Ook op school kunnen de gevolgen van armoede zichtbaar worden. Marieke te Lintelo, brugfunctionaris van de Daltonschool Rhenen en Elst, vertelde dat volgens de meest recente NCO-rapportage 28% van de leerlingenpopulatie van deze scholen opgroeit in een situatie van armoede.
Een brugfunctionaris is laagdrempelig beschikbaar voor ouders en leerlingen bij vragen en zorgen die niet direct over het onderwijs gaan. Dat kan bijvoorbeeld gaan om financiële problemen, opvoedvragen, het aanvragen van ondersteuning of simpelweg het vinden van de juiste instantie. Daarmee vormt de brugfunctionaris letterlijk een verbinding tussen school, thuis en hulpverlening.
Tijdens de bijeenkomst werd duidelijk hoe belangrijk zo’n verbindende rol kan zijn. Financiële problemen zijn namelijk lang niet altijd direct zichtbaar. Soms ontstaan ze bovendien plotseling, bijvoorbeeld na een scheiding. Juist dan kan iemand die het gezin kent, luistert en de weg naar passende ondersteuning weet te vinden veel betekenen.
Armoede is veel meer dan een tekort aan geld
Een indrukwekkend onderdeel van de middag was de bijdrage van Lilith Smidts-Lefever en Wendy Schillemans van Sterk uit Armoede, een expertisecentrum van ervaringsdeskundigen in generatiearmoede en sociale uitsluiting. Zij vertelden vanuit hun eigen ervaringen wat langdurige armoede met kinderen en gezinnen kan doen.
Hun verhalen maakten duidelijk dat de gevolgen veel verder gaan dan het niet kunnen betalen van spullen. Langdurige financiële zorgen veroorzaken stress en kunnen leiden tot schaamte, sociale uitsluiting en eenzaamheid. Kinderen kunnen minder vaak meedoen aan sport of andere activiteiten en krijgen soms al op jonge leeftijd verantwoordelijkheden en zorgen die eigenlijk bij volwassenen horen.
Lilith en Wendy vertelden openhartig over hun eigen ervaringen. Daarmee werd zichtbaar wat er achter de buitenkant van een gezin kan schuilgaan en hoe belangrijk het is om niet te snel te oordelen over wat we bij kinderen of ouders zien.
Eerst luisteren, dan oplossen
Een belangrijke boodschap van de middag was dat hulpverleners en vrijwilligers niet te snel in de ‘doe-modus’ moeten schieten. Mensen die in armoede leven hebben niet alleen behoefte aan regelingen en praktische oplossingen, maar ook aan iemand die luistert, naast hen staat en zonder oordeel probeert te begrijpen wat er speelt.
Armoede bespreekbaar maken vraagt daarom om vertrouwen. Geldzorgen kunnen iedereen overkomen en armoede heeft veel verschillende gezichten. Open vragen stellen, gedrag in de context van stress en overbelasting bekijken en de regie bij de ander laten, helpen om van een taboe een gesprek te maken.
Een mooie reflectievraag voor iedereen die mensen ondersteunt, was:
“Zorg ik voor extra stress, of help ik juist stress verminderen?”
Daarbij werd de rol van professionals en vrijwilligers treffend samengevat:
“Je bent niet alleen hulpverlener, maar ook hoopverlener.”
Samen kinderarmoede doorbreken
De bijeenkomst liet opnieuw zien waarom het Netwerk tegen Armoede belangrijk is. Kinderarmoede raakt niet alleen de financiële situatie van een gezin, maar ook onderwijs, gezondheid, sociale contacten en de mogelijkheden van kinderen om mee te doen.
Het vraagt daarom om samenwerking tussen scholen, kinderopvang, gemeente, hulpverlening, vrijwilligersorganisaties en andere betrokkenen. Niet alleen om de gevolgen van armoede te verzachten, maar ook om gezinnen te versterken en waar mogelijk omstandigheden structureel te veranderen.
We kijken terug op een drukbezochte en indrukwekkende bijeenkomst, met veel stof tot nadenken én een duidelijke oproep: blijf signaleren, blijf luisteren en weet elkaar te vinden.
Meer weten over Sterk uit Armoede? Kijk op sterkuitarmoede.nl.
Stichting HulpMaatje Rhenen 